Lees over alcohol, drugs, game- en socialmediagebruik onder jongeren. Informatie, risico's en waar je terechtkunt voor hulp.
Alcoholgebruik onder jongeren
Het percentage jongeren dat nooit heeft gedronken is in 2023 hoger dan in 2022. Inmiddels weten we dat alcohol drinken extra schadelijk is voor jongeren. Daarom is de minimumleeftijd voor alcohol nu 18 jaar. Alcohol kan bij jongeren later voor gezondheidsproblemen zorgen. Ze krijgen sneller een alcoholvergiftiging. Eén glas kan al zorgen voor roekeloos gedrag, omdat jongeren sneller beslissingen nemen zonder na te denken. Dit kan leiden tot onveilige seks, verkeersongelukken en agressief gedrag.
Veel drinken kan het hart, de lever en de maag beschadigen. Jongeren die op jonge leeftijd drinken, hebben later meer kans op alcoholproblemen. Dit komt omdat hun hersenen gevoeliger worden voor het fijne gevoel van alcohol.
Gedrag van ouders
Als ouders drinken, zien kinderen dit als voorbeeld. Dit kan ervoor zorgen dat kinderen ook eerder gaan drinken. Ouders hebben dus een belangrijke rol. Maak duidelijke afspraken, geef het goede voorbeeld en geef thuis geen alcohol. Kinderen drinken minder als er goede afspraken zijn met ouders. Op ALCOHOLinfo en Loes.nl staan tips voor een goed gesprek met je kind over alcohol.
Kinderen van alcoholverslaafde ouders
Wil je als kind of jongere contact met andere kinderen van alcoholverslaafde ouders? Kijk dan op de site van Tactus verslavingszorg.
Strafbaar
Meerderjarigen zijn strafbaar als ze alcohol geven aan minderjarigen op openbare plekken. Minderjarigen mogen geen alcohol bij zich hebben op openbare plekken. Winkeliers mogen geen alcohol verkopen aan jongeren onder de 18 jaar. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld cafés, sportkantines en festivals.
De overheid heeft nog andere maatregelen genomen om jongeren minder te laten drinken:
- De overheid maakt afspraken met scholen over (niet) drinken van alcohol rond scholen en tijdens schoolactiviteiten.
- Alcoholmerken mogen geen reclame maken gericht op jongeren. Dit is afgesproken in de Reclamecode voor Alcoholhoudende dranken (RvA), een code door de alcoholbranche waarin afspraken zijn gemaakt over alcoholreclame.
Tactus verslavingszorg
Tactus biedt hulp en advies aan jongeren voor elke vorm van verslaving, ook in combinatie met andere problemen. Tactus biedt informatie, ondersteuning en hulp aan jongeren tot en met 23 jaar met een verslaving aan bijvoorbeeld drugs, alcohol, gokken of gamen. Het team Jeugd & Preventie is gevestigd op de eerste etage aan de Bellavistastraat 7 in Almelo.
Website: Tactus Verslavingszorg
Roken en vapen
Wat is vapen?
Een vape is een elektronische sigaret met een batterij, ook wel ‘e-sigaret’ genoemd. De vape bevat geen tabak, maar wel een vloeistof (e-liquid). De vloeistof bevat vaak nicotine. De vape verwarmt de vloeistof, waardoor de vloeistof verdampt. De damp adem je in via het mondstuk van de vape. Het gebruik van een vape wordt ‘vapen’ genoemd.
Populair onder jongeren
De tabaksindustrie richt de reclame van vapes bewust op kinderen en jongeren. Vapes lijken vaak op een markeerstift of USB-stick. Vapes zijn er in allerlei kleuren en smaakjes, zoals chocola, kokosnoot of bubblegum.
Hoeveel komt het voor?
Uit nieuwe cijfers blijkt dat bijna net zoveel jongeren vapen als roken. 21,7 % van de Nederlandse jongeren en jongvolwassenen (12 tot en met 25 jaar) heeft in het afgelopen jaar een e-sigaret gebruikt. Bijna een derde heeft sigaretten gerookt. En 69,1% van de jongeren die maandelijks een e-sigaret gebruiken, roken óók maandelijks sigaretten. Trimbos Instituut Jongerenmonitor tabaks- en nicotineproducten - Trimbos-instituut
Een product dat misschien niet iedereen kent waar ook nicotine in zit, zijn nicotinezakjes (ook wel snus genoemd). In Nederland is de verkoop verboden als ze meer dan 0,035 milligram nicotine per zakje bevatten. Toch worden op de markt zakjes met hoge hoeveelheden aangetroffen en heeft 4,3% van de jongeren het afgelopen jaar snus gebruikt.
Risico’s
Op de langere termijn is nicotine ook schadelijk voor jongeren. Het verstoort de aanleg van verbindingen in de hersenen. Als die verbindingen niet worden aangelegd, dan komt dat later ook niet meer goed. Zij hebben op latere leeftijd bijvoorbeeld meer kans op concentratieproblemen of het ontwikkelen van een depressie
Praat met je kind over vapen
Vapen is populair onder scholieren. Vraag je kind wat het hierover weet en hoe het erover denkt. Leg uit dat je bezorgd bent om de gezondheid en nicotineverslaving. Bespreek hoe je kind kan reageren als het een vape aangeboden krijgt - "nee" zeggen is oké, echte vrienden respecteren dat.
Wat als je kind vapet?
Maak steeds duidelijk dat je vapen afkeurt. Let op dingen als misselijkheid en geldverspilling. Vapen leidt vaak tot roken, wat schadelijk is.
- Warmte en aandacht
Kinderen die warmte en aandacht van ouders krijgen, hebben minder kans om verslaafd te raken aan roken en vapen. Praat met je kind erover waarom het gevaarlijk is. - Goed voorbeeld
Jongeren kopiëren gedrag. Roken of vapen in de omgeving (bij ouders of vrienden) vergroot de kans dat je kind het ook gaat doen. Sociale media spelen hierin ook een rol. - Een goed gesprek voeren
Kies een ontspannen moment zonder afleiding, zoals tijdens een wandeling. Luister goed en stel open vragen. - Grenzen en afspraken
Geef duidelijk aan dat je roken, vapen en snus afkeurt en waarom. Maak samen een niet-rokenafspraak, zoals NIX18. Onderzoek toont aan dat zo’n afspraak kan helpen om het beginnen met roken uit te stellen of te voorkomen. - Let op signalen
Veranderingen in gedrag kunnen een teken zijn dat er iets mis is. Bespreek je zorgen met je kind en vraag hoe het gaat. - Praat met andere ouders
Deel ervaringen en maak afspraken met andere ouders. Dit helpt bij een consistente aanpak.
Stoppen met roken - jongeren
Stoppen met roken is niet makkelijk, maar je hoeft het niet alleen te doen. Wij hebben de hulp om te stoppen met roken in Twente voor jou op een rijtje gezet. Op ikstopnu.nl kun je zien welke hulp er bij jou in de buurt te vinden is. Is er bij jou in de buurt geen plek waar je naartoe kunt? Kijk dan eens naar de online mogelijkheden of ga in gesprek met je huisarts.
Drugsgebruik onder jongeren
Met drugsgebruik wordt bedoeld het gebruik van illegale genotmiddelen, dus niet alcohol of tabak. Onder jongeren in Nederland is cannabis (wiet) verreweg het meest populaire illegale genotmiddel. Hier hebben we het overigens alleen over het gebruik van genotmiddelen, en niet over een verslaving.
In Almelo heeft 10% van de jongeren ooit wiet of hasj gebruikt. Vier procent van de jongeren in Almelo heeft ooit XTC, cocaïne, paddo's, lachgas etc. gebruikt.
Kijk op de website van het Nederlands Jeugdinstituut wat u als ouder/opvoeder kunt doen bij zorgen over het middelengebruik van uw kind Opvoeding en middelenmisbruik. Op de website van Jellinek staan verschillende tests om te kijken of iemand verslaafd is.
Gamen en social media: wanneer wordt het een probleem?
Op de website van het Nederlands Jeugdinstituut vindt u informatie over gamen en wanneer het een probleem kan worden.
Wanneer is er sprake van gameverslaving of internetverslaving?
De meeste jongeren hebben hun internetgebruik onder controle, maar soms ontwikkelt dat zich in problematisch gedrag. Gamen wordt een probleem als iemand de controle erover verliest. Diegene besteedt dan zo veel tijd aan gamen dat hij of zij erdoor in de problemen komt, bijvoorbeeld op het werk of op school, op financieel gebied of met relaties. Er is geen goede balans meer tussen het gamen en andere activiteiten. Het lukt bovendien ook niet om te minderen. Kijk voor meer informatie over de problemen van te veel gamen op Gameinfo.nl (een website van he Trimbos Instituut).
Hoe veel tijd besteden jongeren aan internet?
Jongeren besteden steeds meer tijd aan internet. In 2012 was dat gemiddeld 16 uur per week, vier uur meer dan in 2010. Meisjes gebruiken sociale media gemiddeld 12 uur per week, terwijl jongens meer tijd besteden aan online gamen (15 uur per week).
Risicovolle apps en games
Sommige apps en games hebben elementen die lijken op gokverslaving. Sociale games combineren snelle beloningen, oneindige gameplay en sociale interactie, wat het risico op overmatig gebruik vergroot. Bron: Problematisch gebruik van sociale media en games
Op de website van Helderopvoeden staat meer informatie over het risico van te veel gamen. Ook het Trimbos Instituut geeft tips over het tegengaan van een gameverslaving.
Risico’s
- Verstoorde balans
Als iemand te lang games speelt op een dag, is er geen balans meer met andere dingen die je moet doen op een dag. Dit kan invloed hebben op schoolprestaties, sociale contacten en zelfs persoonlijke verzorging. Ook geldproblemen kunnen ontstaan door kleine betalingen in games. - Psychosociale problemen
Jongeren die problematisch gamen ervaren vaker negatieve emoties zoals stress, frustratie en depressieve gevoelens. Er is ook een verband tussen problematisch gamen en eenzaamheid, een negatief zelfbeeld en sociale angst. - Fysieke klachten
Langdurig gamen kan leiden tot fysieke problemen zoals vermoeidheid, slaapproblemen en een ongezonde levensstijl door te weinig beweging.
Jongeren en criminaliteit
Kijk voor achtergrondinformatie op de website van het Nederlands Jeugdinstituut. Hier staat ook de informatie over wat jeugdcriminaliteit is.
De jeugdcriminaliteit in Nederland lijkt de laatste jaren stabiel, blijkt uit onderzoek van het CBS en het WODC.
Als u zich zorgen maakt over uw kind, neem dan contact op met uw huisarts. Uw kind kan ook zelf vragen naar de praktijkondersteuner Jeugd (POH) als hij of zij liever niet met uw huisarts praat.
Beschermende factoren
Er zijn beschermende factoren die de kans op jeugdcriminaliteit verkleinen, omdat ze een jongere beschermen tegen eventuele risicofactoren. Een aantal bekende beschermende factoren zijn:
- Persoonlijke kenmerken, zoals eerst nadenken voordat je wat doet.
- Steun van ouders in het dagelijks leven van de jongere.
- Motivatie om naar school te gaan en bepaalde doelen te behalen.
- Het hebben van een baan.
- Complimenten en aanmoedigingen krijgen van ouders en leraren.
Risicofactoren
Er zijn ook factoren die het risico op jeugdcriminaliteit vergroten. Bekende risicofactoren zijn:
- Antisociale persoonlijkheid, zoals impulsief zijn, agressief zijn of snel geïrriteerd zijn.
- Negatieve of ingrijpende levensgebeurtenissen.
- Het hebben van criminele vrienden.
- Familieleden die betrokken zijn bij criminaliteit.
- Weinig naar school gaan.
- Wonen in een omgeving met veel aanwezigheid van criminaliteit.
Lees op de website van het Nederlands Jeugdinstituut ook wat u kunt doen als u zich zorgen maakt over uw kind.
Jellinek legt uit wat de rol van opvoeding en de omgeving van een kind is bij verslaving en criminaliteit?
Signalen herkennen als ouder
Soms verandert het gedrag van een kind. Er kan iets mis zijn, zoals verslaving of crimineel gedrag. Let bijvoorbeeld op deze veranderingen:
Veranderingen in uiterlijk en lichaam
- Rode ogen of ruiken naar wiet.
- Moeite met concentreren of bewegen.
- Veel lachen of eten.
- Slappe spieren of slecht geheugen.
Veranderingen in gedrag
- Niet naar school gaan of afspraken vergeten.
- Slechtere schoolresultaten.
- Alleen zijn of juist veel op straat hangen.
- Kleine diefstallen of geldproblemen.
- Slecht slapen of laat thuiskomen.
- Alleen vrienden die drinken of wiet roken.
Veranderingen in interesses
- Andere kleding, muziek of vrienden.
- Geen interesse meer in hobby’s.
- Veel praten over drugs of ongeïnteresseerd zijn.
Veranderingen in emoties
- Snel boos of verdrietig
- Weinig energie of teruggetrokken gedrag
- Wisselende stemmingen of somberheid
Checklist: wil je alles op een rijtje zetten? Klik dan op de website van Jellinek.
Op de website van Jellinek vindt u ook tips over wat u als ouder/opvoeder kunt doen.
Wat kunnen scholen doen?
De overheid heeft vanuit het Trimbos Instituut speciaal voor scholen lespakketten gemaakt onder de naam Helder op School. Hiermee kunnen scholen de kinderen voorlichten over de risico’s en gevaren.
Veelgestelde vragen
- Alcohol is extra schadelijk voor jongeren. Het kan je hersenen en organen beschadigen.
- Je hebt meer kans op ongelukken en impulsief gedrag.
- Begin je vroeg met drinken (bijvoorbeeld 14 jaar)? Dan is de kans groter dat je later een probleem krijgt met alcohol.
- Bij meisjes kan het menstruatiestoornissen veroorzaken.
- Black-outs komen meer voor. Dit is vooral opvallend bij het snel drinken van een aantal glazen. Als je regelmatig black-outs hebt, kan je geheugen in het algemeen blijvend beschadigd worden.
Let op rode ogen, veel lachen, slaperigheid of plotselinge stemmingswisselingen. Soms zie je ook geldproblemen of dat iemand afspraken vergeet. Kijk voor een overzicht op de website van Jellinek Hoe kun je druggebruik herkennen?
Verslaafd aan gamen:
- Het is een probleem als gamen of social media school, werk of vrienden in de weg zit.
- Het kan leiden tot het verliezen van een baan, stoppen met school en minder sociale contacten.
- Wat begon als een hobby, neemt nu veel uren in beslag en is een verslaving geworden.
Verslaafd aan internet en social media:
- Het is een verslaving als je elke avond en ochtend je 'feed' moet controleren.
- Als je geluk afhangt van 'likes' of fans, is het niet meer gezond.
- Niet zonder kunnen en voelen dat je de hele tijd online moet is het begin van een verslaving.
- Als je offline niet goed functioneert, slecht contact maakt of altijd online wilt zijn, is er sprake van een verslaving.
- Als je het benauwd krijgt bij de gedachte geen wifi of mobiel te hebben, is dat een teken van verslaving.
Dan is er hulp nodig. Neem contact op met de Infolijn van Gameninfo.nl (opgezet vanuit het Trimbos Instituut).
Praat erover met uw huisarts. Deze kan u verwijzen naar gespecialiseerde verslavingszorg. De hulp wordt meestal op afspraak geboden. Soms is een tijdelijke opname in een verslavingskliniek beter. Dat duurt meestal enkele weken. Of loop binnen bij een wijkteam in de buurt.
Vaak spelen verkeerde vrienden, weinig toezicht thuis of problemen zoals verslaving mee. Soms komt het door stress of nare gebeurtenissen. Praat op tijd met je kind en zoek hulp.
Lees op de website van het Nederlands Jeugdinstituut ook wat u kunt doen als u zich zorgen maakt over uw kind.
Jellinek legt uit wat de rol van opvoeding en de omgeving van een kind is bij verslaving en criminaliteit?
Ouders zijn belangrijk. Geef aandacht en stel duidelijke regels. Ziet u veranderingen in gedrag? Neem bij zorgen contact op met uw huisarts of loop binnen bij een wijkteam.
Tactus verslavingszorg biedt hulp en advies aan jongeren voor elke vorm van verslaving, ook in combinatie met andere problematiek. Almelo, Locatie Bellavistastraat | Tactus Verslavingszorg. Of neem contact op met uw huisarts of loop binnen bij een wijkteam.
Hulp is dichtbij - Sociale Kaart Almelo
Kijk op de Sociale Kaart Almelo welke organisaties kunnen helpen.