Cultuur en erfgoed in Almelo

Op 24 juni 2025 is de Cultuur- en erfgoedvisie 2025-2035 vastgesteld. De visie rust op vijf krachtige ambities die de komende tien jaar richting geven:
•    Verstevigen van samenwerking en zichtbaarheid binnen het culturele veld
•    Verbinden van verleden, heden en toekomst met erfgoed als vertrekpunt
•    Verwelkomen van iedereen om cultuur en erfgoed te beleven én te maken
•    Verrijken van de openbare ruimte met culturele en erfgoedinitiatieven
•    Vernieuwen van cultuur- en erfgoededucatie, met ruimte voor ontwikkeling

Met de vaststelling van de visie is de basis gelegd. De volgende stap is het opstellen van een uitvoeringsprogramma waarin de ambities worden vertaald naar concreet beleid en gerichte acties. Cultuur en erfgoed krijgen een belangrijke plek in gebiedsvisies en stedenbouwkundige plannen. Stedelijke ontwikkeling kan niet zonder kunst, cultuur en erfgoed. Zo moet cultuur ruimte krijgen in de ontwikkeling van Stadskade. De visie draagt bij aan een stad in balans, waar identiteit en leefbaarheid hand in hand gaan.

Daarnaast wordt bewust ingezet op de verbinding tussen cultuur, erfgoed en maatschappelijke opgaven in het sociale domein. Cultuur is geen bijzaak, maar een onmisbare schakel in het dagelijks leven van Almeloërs. 

Erfgoed in Almelo

Erfgoed is van grote betekenis voor Almelo. Het stadsbeeld laat de rijke geschiedenis van de stad zien. Overal in Almelo is erfgoed aanwezig. Het gaat om zichtbare en onzichtbare sporen van onze geschiedenis en cultuur. Deze maken Almelo herkenbaar en geven de stad een eigen karakter. 

Materieel erfgoed bestaat uit:

• monumenten
• bijzondere groengebieden
• stads- en dorpsgezichten
• cultuurlandschappen 
• archeologische vondsten.

Ook archieven, collecties, tradities, ambachten, gebruiken, verhalen en taal maken deel uit van ons erfgoed. Dit noemen we roerend en immaterieel erfgoed. Het gaat om plekken, voorwerpen en tradities met een verhaal, een verleden en karakter. Erfgoed is van groot belang en vormt het DNA van onze stad.

Monumenten en cultureel erfgoed

Monumenten en ander cultureel erfgoed zijn een belangrijke erfenis uit het verleden. Ze maken de stad speciaal en herkenbaar. En ze verbinden ons met het leven van vroeger. 

Er zijn verschillende soorten monumenten:

• Rijksmonumenten: gebouwen en gebieden die ouder zijn dan 50 jaar en belangrijk zijn door hun schoonheid of hun betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorie.
• Gemeentelijke monumenten: monumenten die vooral belangrijk zijn voor de cultuurhistorie van Almelo.

Bekijk het overzicht van Almelose monumenten. 

Rijksmonumenten bevinden zich in het Rijksmonumentenregister. Meer informatie staat ook op de Cultuurhistorische Waardenkaart van de Provincie Overijssel. 

Monument aanpassen? Vergunning verplicht

De gemeente wil gebouwen en en omgevingen met cultuurhistorische waarde graag behouden. Daarom heeft u altijd een vergunning nodig als u een monument wilt aanpassen. Meer informatie vind u op de pagina Gemeentelijke monumenten.

Rol en taken gemeente  

De gemeente heeft verschillende taken op het gebied van cultuur en erfgoed.

Cultuur: gemeente Almelo is verantwoordelijk voor accommodaties voor podiumkunsten en voor de financiering van het beheer van gemeentelijke collecties;

Cultureel erfgoed: Gemeente Almelo is als bevoegd gezag op grond van de wet- en regelgeving verantwoordelijk voor de instandhouding van de aangewezen rijksmonumenten binnen de gemeentegrens. Daarnaast kunnen zij autonoom een eigen gemeentelijk monumentenbeleid opstellen. In het omgevingsplan geeft de gemeente vorm aan de borging van rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten. 

Cultuureducatie: De feitelijke kennismaking met cultuur en erfgoed vindt plaats in de gemeente, in een nauw samenspel van scholen en (cultuur)aanbieders (met en zonder subsidie). De gemeente voert daarbij de regie en faciliteert een breed en samenhangend (cultureel) aanbod voor scholen, bemiddeling van het aanbod, aansluiting binnenschools en buitenschools en afspraken met scholen.